Het korte antwoord
Voor een gewoon mkb-bedrijf dat AI gebruikt en geen hoog-risicosysteem aanbiedt, geldt nu vooral een verplichting: AI-geletterdheid. Die plicht bestaat sinds 2 februari 2025 en is op 27 juli 2026 afgezwakt: je neemt maatregelen om de AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen, maar je hoeft geen bepaald kennisniveau per persoon te garanderen. De grote deadline voor hoog-risicosystemen is met de Digital Omnibus verschoven van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027.
Wat er in juli 2026 is veranderd
Veel Nederlandse pagina's noemen nog 2 augustus 2026 als de deadline voor hoog-risicosystemen. Dat klopt niet meer. 2 augustus 2026 blijft wel de algemene startdatum, onder meer voor de transparantieregels. De Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, is op 24 juli 2026 gepubliceerd en op 27 juli 2026 in werking getreden. Daarmee schuiven de verplichtingen voor zelfstandige hoog-risicosystemen uit bijlage III naar 2 december 2027, en die voor AI in gereguleerde producten uit bijlage I naar 2 augustus 2028.
Wat niet is uitgesteld: de verboden praktijken uit februari 2025 en de regels voor modellen voor algemeen gebruik uit augustus 2025. De plicht tot AI-geletterdheid is ook niet uitgesteld, maar wel afgezwakt. Wat er nu staat, lees je hieronder.
De tijdlijn
| Datum | Wat | Raakt jou als |
|---|---|---|
| 2 februari 2025 | Verboden AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid, die sinds 27 juli 2026 lichter is | Je AI gebruikt. Dit geldt nu, voor vrijwel iedereen |
| 2 augustus 2025 | Regels voor modellen voor algemeen gebruik | Je zelf een model aanbiedt. Voor de meeste mkb-bedrijven niet |
| 2 augustus 2026 | Transparantieverplichtingen (voor het markeren van AI-inhoud door systemen die al vóór die datum op de markt waren: uiterlijk 2 december 2026) | Je mensen met AI laat praten of AI-inhoud publiceert |
| 2 december 2027 | Hoog-risicosystemen uit bijlage III | Je AI inzet voor werving, kredietbeoordeling of vergelijkbaar |
| 2 augustus 2028 | Hoog risico in gereguleerde producten uit bijlage I | Je AI in machines of medische hulpmiddelen bouwt |
AI-geletterdheid: de verplichting die nu al geldt
De Digital Omnibus heeft artikel 4 herschreven. Sinds 27 juli 2026 staat er dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. Gebruik je AI in je bedrijf, dan ben jij gebruiksverantwoordelijke. Je houdt daarbij rekening met de kennis, ervaring en opleiding van je mensen en met waar ze de AI voor gebruiken.
De nieuwe tekst van artikel 4 zegt er uitdrukkelijk bij dat je geen bepaald niveau van AI-geletterdheid per persoon hoeft te waarborgen (Verordening (EU) 2026/1744, artikel 1, punt 5). De oude tekst vroeg nog om een toereikend niveau. Er staat geen certificaat tegenover en geen verplicht aantal uren.
In de praktijk is dat een korte sessie per team, een werkinstructie bij het werk zelf, en een lijstje wie wanneer heeft meegedaan. Zo laat je zien dat je maatregelen neemt. Dat is geen groot project. Zie AI-training voor je team.
Wat een mkb-bedrijf verstandig nu doet
- Schrijf op welke AI-systemen je gebruikt en waarvoor. Dat kost een uur en je hebt het voor alles daarna nodig.
- Neem maatregelen voor AI-geletterdheid, zoals een korte training, en leg vast wie is bijgepraat en waarover. Zo laat je zien dat je ze neemt.
- Controleer of een van je toepassingen onder bijlage III valt, bijvoorbeeld bij werving en selectie. Zo ja, dan heb je tot december 2027.
- Zorg dat het voor mensen duidelijk is wanneer ze met AI praten in plaats van met een medewerker.
- Leg per werkstroom vast wie goedkeurt en wanneer die stopt. Dat is geen AI Act-eis, maar het is wel wat je nodig hebt zodra iemand vraagt hoe je het beheerst.
Dit is een praktische samenvatting en geen juridisch advies. Bij twijfel over classificatie hoort een jurist mee te kijken.
Veelgestelde vragen
Geldt de AI Act ook voor kleine bedrijven?
Ja, maar wat er geldt hangt af van wat je doet. Gebruik je gewone AI-tools voor kantoorwerk, dan is de plicht tot AI-geletterdheid de verplichting die je raakt: maatregelen nemen die de AI-kennis van je mensen ondersteunen. Hoog-risicoregels gelden alleen bij specifieke toepassingen.
Is de deadline van 2 augustus 2026 vervallen?
Voor hoog-risicosystemen is die verschoven naar 2 december 2027 door de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026. De transparantieverplichtingen en de eerdere fasen blijven staan.
Wat is AI-geletterdheid precies?
Weten wat AI kan, wat het niet kan en waar het misgaat, passend bij het werk dat iemand ermee doet. Artikel 4 vraagt sinds 27 juli 2026 dat je maatregelen neemt om dat bij je mensen te ondersteunen. Je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen en er is geen verplicht certificaat. Leg wel vast wat je hebt gedaan, dan kun je laten zien dat je maatregelen neemt.
Is de plicht tot AI-geletterdheid uitgesteld?
Nee. Die plicht geldt sinds 2 februari 2025. De Digital Omnibus heeft hem op 27 juli 2026 wel afgezwakt: je neemt maatregelen om de AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen, maar de wet vraagt niet meer dat elke medewerker een bepaald niveau haalt.
Word ik hoog-risico als ik AI gebruik voor mijn administratie?
Vrijwel nooit. Administratieve voorbereiding valt buiten bijlage III. Werving en selectie, kredietbeoordeling en vergelijkbare beslissingen over mensen vallen er wel onder.
Over de schrijver
Ik ben Joost, AI-specialist en oprichter van Tamboer AI. Sinds 2022 werk ik dagelijks met AI. Ik testte en ontwikkelde toepassingen bij een van de grootste banken van Nederland en bouw nu AI-workflows voor mkb-bedrijven, met een mens die elke uitkomst controleert. Meer over mij.
